De redactie van de Daily Planet - een e-krantje, uitgegeven door Planet Internet - vraagt zich af wat nu op Internetgebied de belangrijkste gebeurtenis van het afgelopen jaar is geweest. Of wij lezers onze mening willen geven. Gemakzuchtige journalistiek, maar een aardige vraag. Wat is het belangrijkste feit op Internetgebied van het afgelopen jaar? How the Net was won? How the Net was lost? Het belangrijkste is denk ik dat het Net hets onschuld - ik vind het maar onhandig dat het Nederlands geen equivalent kent voor het engelse 'its' - dit jaar definitief verloren heeft. Niet slechts in de ogen van de grote massa.
Die massa had aanvankelijk nooit van (het) Internet gehoord, maar dat veranderde in 1994. De pioniers die vaak al jaren op het net zaten, veelal afkomstig uit de academische wereld, moesten hun utopia gaan delen met een wassende groep groentjes, de early adaptors. Analoog aan de gewoonte in het Winnetou-epos van Karl May zou je die het beste met 'greenhorns' kunnen omschrijven. Het soort mensen waar door de echte woudloper op neer gekeken wordt. Providers togen aan het werk, Internettijdschriften ontstonden. Dat was allemaal in 1994.
Zou de gemeenschap die plotselinge groei kunnen opvangen? Dat was de vraag voor 1995. En vooral, hoe zou het verder gaan met de min of meer als vanzelf via consensus tot stand gekomen gedragsregels - de netiquette - nu er naast de mensen uit de academische wereld allerlei particulieren het net op werden geholpen? Zouden de providers zich dat weleens hebben afgevraagd? Ik denk eigenlijk van niet. Die zagen een en ander hoofdzakelijk als een technisch probleem; ze hielden zich met access bezig zonder zich te realiseren, heb ik de indruk, wat de consequenties zouden zijn. Men vertrouwde er blijkbaar op dat de nieuwelingen de mores al doende zouden worden bijgebracht.
Dat is heel aardig gelukt. De Daily Planet heeft weleens melding gemaakt van een nieuwsgroep die onder een toevloed van newbies bezweek, en in DDS is de dds.dds-groep door de crosspostende greenhorns uit nlnet.misc om zeep geholpen, maar dat zijn incidenten. Over het algemeen blijkt - anders dan de bekende Internet-journalist Francisco van Jole suggereerde in zijn wat klagerig getoonzette artikel 'Internep' (de Volkskrant van 28 oktober) - de Net-gemeenschap heel wel in staat te zijn om een grote groep groentjes 'in te wijden in de regels en geheimen van het net'.
Goed beschouwd valt zelfs het racisme mee. Neem nu Nederland. Er bestaan honderden Nederlandstalige sites, en slechts 1 daarvan is eigendom van een racistische organisatie. Die site staat zelfs helemaal niet in Nederland. En DDS bijvoorbeeld kent vanaf het begin enkele racisten, maar ze worden flink van repliek gediend en hun aandeel in de totale populatie - 0,25 promille? - is toch eigenlijk volstrekt verwaarloosbaar. Daarbij 1 aangifte in twee jaar tijd en het is zelfs maar de vraag of het in die zaak wel tot vervolging komt.
Zoals u weet echter: je onschuld verliezen, dat heeft niks met racisme te maken maar alles met seks.
Over seks op het Internet was het afgelopen jaar veel te doen. Een jaar geleden protesteerde iemand hevig nadat hij had ontdekt dat je via DDS nieuwsgroepen met kinderporno kon lezen. Vrijwel de hele lokale Net-gemeenschap viel over hem heen. En wereldwijd waren de protesten toen er in Amerika een wet werd ingediend door een senator die zelf geen kaas van het Net gegeten had, om de verspreiding van alles wat in zijn ogen vies en voos was aan banden te leggen.
Door Net-activisten en providers is fel tegen die wet geprotesteerd. En terecht. Als we eenmaal beginnen met verbieden, waar blijven we dan? Verbieden zou bovendien, zoals XS4ALL-directeur Felipe Rodriquez uitlegde, feitelijk neerkomen op Amerikaans neokolonialisme. Gezien het onevenredig grote aandeel van de Amerikanen in het Net zouden het hun fatsoensregels zijn die de rest van de gemeenschap zouden worden opgelegd. Racisme zou dus toegestaan blijven, want in de VS mag je nu eenmaal veel meer zeggen dan in Nederland; pornografie zou verboden worden, hoewel je in Nederland veel meer mag zien dan in de VS.
Rodriquez pleitte in zijn kwaliteit van NLIP-voorzitter (NLIP is de Nederlandse vereniging van Internetproviders) er zelfs voor om de verantwoordelijkheid geheel bij de gebruiker te leggen. Een provider is alleen doorgeefluik en van ingrijpen in de data kon geen sprake zijn. Een prijzenswaardig standpunt.
Maar uitgerekend de Amsterdamse provider XS4ALL - kampioen der vrijheid blijheid - heeft nu een klant afgesloten omdat deze had aangekondigd tijdens de feestdagen 256 stuks kinderporno het net op te zullen slingeren (Het Parool 21 en 23 december). XS4ALLBUTPEDOPHILES. Wie had dat een jaar geleden, toen John van Gorkom van het Net werd getreiterd omdat hij tegen de elektronische verspreiding van kinderporno ageerde, kunnen denken?
(24 december 1995)